Zeszyt 2/2019

Od redakcji

Zapraszamy do lektury opracowań poświęconych dogmatycznym i praktycznym aspektom prawa karnego materialnego i procesowego.

Zeszyt otwiera obszerne opracowanie Mikołaja Iwańskiego poświęcone głośnej sprawie „łódzkiego drukarza”. Autor analizuje kwestię odpowiedzialności karnej za odmowę świadczenia usługi bez uzasadnionej przyczyny na tle kolizji zasad konstytucyjnych. Polemikę z tekstem M. Iwańskiego z perspektywy teorii prawa podejmuje Wojciech Ciszewski. Interesujące zagadnienie uznania mediów społecznościowych, np. Facebooka, You Tuba bądź Twittera za miejsce publiczne rozważa Mikołaj Słomka. Z kolei Jarosław Majewski udziela odpowiedzi na pytanie, czy kary ograniczenia wolności oraz pozbawienia wolności – ta druga orzeczona z warunkowym zawieszeniem jej wykonania – podlegają łączeniu w rozumieniu przepisów o karze łącznej. W krytycznej analizie Dominik Zając podejmuje problem zagrożenia karą jako przesłanki stosowania tymczasowego aresztowania. Jedną z najnowszych instytucji prawa procesowego zajmuje się Kamil Dziga, rozważając, czy merytoryczne rozpoznanie skargi nadzwyczajnej w sprawach karnych jest w ogóle możliwe? Zeszyt zamyka opracowanie w języku angielskim Michała Ramsa o problemach wykładni zgodnej prawa karnego materialnego na przykładzie polskiej regulacji odnoszącej się do karalności ujawnienia informacji poufnej.

„Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” to obowiązkowa lektura każdego karnisty: publikujemy dogmatyczne i procesowe analizy obowiązujący przepisów, naukowe komentarze do aktualnych projektów zmian w prawie karnym, prace z pogranicza teorii i filozofii prawa karnego oraz glosy. 

 

  • Mikołaj Iwański - Odpowiedzialność za odmowę świadczenia usługi (art. 138 Kodeksu wykroczeń) na tle kolizji zasad konstytucyjnych. Rozważania na kanwie kazusu łódzkiego drukarza o styku prawa karnego sensu largo oraz prawa konstytucyjnego

dyskryminacja, wykroczenie, odmowa wykonania usługi, wykładnia prokonstytucyjna

Artykuł dotyczy kontrowersyjnej kwestii odpowiedzialności karnej za odmowę świadczenia usługi, przewidzianej w art. 138 Kodeksu wykroczeń. Przedstawiony problem stanowi ciekawy przykład „przenikania” aksjologii konstytucyjnej i konfliktów wartości z nią związanych na poziom prawa karnego sensu largo. Autor odpowiada na pytanie, w jaki sposób takie konflikty powinny być rozstrzygane w państwie demokratycznym.

  • Wojciech Ciszewski - Kazus łódzkiego drukarza (uwagi do artykułu Mikołaja Iwańskiego z perspektywy teorii prawa)

wolność sumienia, dyskryminacja horyzontalna, teoria prawa, zasada krzywdy, John Rawls

Artykuł stanowi polemikę z tekstem opublikowanym przez Mikołaja Iwańskiego na temat sprawy łódzkiego drukarza. Moje uwagi odnoszą się do trzech kwestii poruszonych w jego tekście – przywoływanej inspiracji filozoficznej, a także kryteriów oraz generalnej strategii rozstrzygania sporów podobnych do sprawy łódzkiego drukarza. Nie zgadzam się przede wszystkim z sugerowanym przez Iwańskiego rozstrzygnięciem sprawy drukarza.

  • Mikołaj Słomka - Media społecznościowe jako miejsce publiczne

Internet, miejsce publiczne, media społecznościowe, streaming

Artykuł ma na celu obronę stanowiska Sądu Najwyższego co do możliwości uznania sieci za miejsce publiczne wobec krytyki ze strony części doktryny. Nadto celem artykułu jest zakreślenie modelu oceny, czy dana przestrzeń Internetu stanowi miejsce publiczne wobec istniejących ograniczeń w dostępności treści, szczególnie z perspektywy najpopularniejszych portali społecznościowych. W trakcie analizy użyto metody krytycznej oceny literatury i orzecznictwa. Wnioskiem płynącym z artykułu jest potwierdzenie uznania Internetu sensu largo za miejsce publiczne zarówno z perspektywy wykładni językowej jak i funkcjonalnej.

  • Jarosław Majewski - Czy kary ograniczenia wolności oraz pozbawienia wolności orzeczona z warunkowym zawieszeniem jej wykonania podlegają łączeniu?

kara łączna, kara ograniczenia wolności, kara pozbawienia wolności, warunkowe zawieszenie wykonania kary

Nowela do Kodeksu karnego z 20 lutego 2015 r. bardzo istotnie zmodyfikowała model orzekania kary łącznej. Autor bada sporną kwestię, czy w ramach zmienionego modelu kary ograniczenia wolności nadal podlegają łączeniu z karami pozbawienia wolności orzeczonymi z warunkowym zawieszeniem ich wykonania. Wyniki przeprowadzonej przez niego analizy prowadzą go do wniosku, że na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej. De lege lata w razie wymierzania za zbiegające się przestępstwa kar: ograniczenia wolności oraz pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania nie ma podstaw do połączenia tych kar węzłem kary łącznej, gdyż w odniesieniu do kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania nie jest spełniona jedna z ogólnych przesłanek łączenia kar, określona w art. 85 § 2 k.k., w postaci wymogu, by kary wymierzone za zbiegające się przestępstwa podlegały wykonaniu (chociażby w części). Żaden zaś z przepisów nie wyłącza tego wymogu w odniesieniu do rozważanej konfiguracji kar.

  • Dominik Zając - Zagrożenie karą jako przesłanka stosowania tymczasowego aresztowania

tymczasowy areszt, zagrożenie karą, art. 258 § 2 k.p.k.

Art. 258 § 2 k.p.k. precyzuje podstawę stosowania tymczasowego aresztowania, odwołującą się do wysokości kary grożącej oskarżonemu. Prima facie, za sprawą przywołanego przepisu, wysoka górna granica ustawowego zagrożenia karą została uznana przez ustawodawcę za autonomiczną przesłankę stosowania środka zapobiegawczego o charakterze izolacyjnym. Interpretacja taka znalazła odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów, które w uzasadnieniach swoich wyroków wielokrotnie wskazywały na samoistność tej przesłanki oraz wiążące się z nią domniemanie zagrożenia matactwem bądź ucieczką. Rozważania zaprezentowane w opracowaniu zawierają krytyczną analizę kryterium zagrożenia karą jako przesłanki aresztowej, prowadzoną z perspektywy prawa karnego materialnego oraz wzorców konstytucyjnych.

  • Kamil Dziga - Czy merytoryczne rozpoznanie skargi nadzwyczajnej w sprawach karnych jest możliwe?

skarga nadzwyczajna do Sądu Najwyższego, Sąd Najwyższy, nadzwyczajne środki zaskarżenia, prawomocność

Artykuł stanowi analizę podstaw skargi nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego z punktu widzenia prawa karnego. Ten nowy nadzwyczajny środek zaskarżenia przysługuje od każdego kończącego postępowanie w sprawie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego lub wojskowego w sytuacji, gdy nie ma możliwości jego uchylenia bądź zmiany w trybie innych nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Autor dowodzi, iż taka konstrukcja omawianej instytucji w perspektywie już istniejącego systemu nadzwyczajnych środków zaskarżenia powoduje, że w sprawach karnych skarga nadzwyczajna do Sądu Najwyższego może mieć jedynie marginalne zastosowanie.

  • Michał Rams - Problems of consistent interpretation of substantive criminal law illustrated on the basis of Polish regulation pertaining to punishability of inside information disclosure

Artykuł w języku angielskim

Prawo unii europejskiej, prawo rynków kapitałowych, wykładnia zgodna, europejskie prawo karne

Nie ma wątpliwości, co do tego, iż członkostwo Rzeczpospolitej Polskiej w Unii Europejskiej skutkuje wielością ośrodków decyzyjnych odpowiedzialnych za stosowanie, ustawodawstwo i interpretację prawa, co nie ułatwia interpretacji norm odnoszących się do kwestii objętych prawem UE. Nie ma wątpliwości, że w przypadkach, w których przepisy prawa unijnego odnoszące się do innych dziedzin prawa będą miały wpływ na zmianę ustawowego opisu czynów zabronionych, powstaje oczywiste pytanie o możliwość przewidzenia przez obywatela tego, co jest karalne, a co już zdekryminalizowane. Konieczne jest zatem ponowne zdefiniowanie tego aspektu i zadanie pytania o to, w jaki sposób należy postępować w przypadku ewentualnego błędu prawnego w zakresie regulacji UE. W tym też aspekcie na kanwie niniejszego tekstu postaram się zwrócić uwagę na praktyczne problemy wynikające z coraz częstszego obowiązku uwzględniania prawa Unii Europejskiej w toku wykładni krajowych przepisów prawa karnego materialnego. Dotyczy to w szczególności przypadków, w których w razie niepowodzenia działań ustawodawczych należy odwoływać się do alternatywnych metod zapewnienia pełnej skuteczności prawa UE (głównie poprzez spójną interpretację).

Newsletter