Czy merytoryczne rozpoznanie skargi nadzwyczajnej w sprawach karnych jest możliwe?

Autor: Kamil Dziga
Data publikacji: 18 luty 2019 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 5/2019

Instytucja skargi nadzwyczajnej wprowadzona do polskiego systemu prawa ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, już od etapu prac legislacyjnych niezmiennie budzi wiele kontrowersji. Na mocy przepisów przejściowych jej zakresem objęto wszystkie kończące postępowanie w sprawie orzeczenia sądów powszechnych i wojskowych, które uprawomocniły się po dniu 17 października 1997 r. Słusznie wskazuje się, iż może to stanowić poważną ingerencję w stabilność prawomocnych rozstrzygnięć, a w konsekwencji również samego porządku prawnego. Autor przeprowadzając analizę podstaw skargi nadzwyczajnej w perspektywie istniejącego systemu nadzwyczajnych środków zaskarżenia podjął próbę wyznaczenia potencjalnego zakresu zastosowania nowej instytucji w obszarze prawa karnego, czego rezultatem jest teza, zgodnie z którą omawiana instytucja co do zasady nie będzie mogła być wykorzystana w sprawach karnych.

Czytaj dalej

Rozproszona kontrola konstytucyjności prawa w orzecznictwie Izby Karnej Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych jako wyraz sędziowskiego konstytucyjnego posłuszeństwa

Autor: Piotr Kardas
Data publikacji: 4 luty 2019 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 4/2019

Współczesne debaty poświęcone problematyce rozproszonej kontroli konstytucyjności prawa przez sądy najwyższe oraz sądy powszechne uwikłane są bardzo silnie w spory o charakterze ustrojowym. Zasadniczo związane są z określeniem funkcji i roli władzy sądowniczej w demokratycznym państwie prawa, wyznaczeniu roli wymiaru sprawiedliwości w państwie opartym na zasadzie rządów prawa. W konsekwencji spory dotyczące rozproszonej kontroli konstytucyjności prawa miały i mają charakter w zasadniczej części ustrojowy, dotyczą kwestii podstawowych z perspektywy pozycji i kompetencji sądów jako niezależnych organów władzy publicznej odgrywających kluczową rolę w systemie rządów prawa . Z tego też powodu mogą być co najmniej w części postrzegane jako przejaw samoobrony władzy sądowniczej przed działaniami władzy ustawodawczej i wykonawczej.

Czytaj dalej

Podstawy zaskarżenia skargi z art. 7 § 1 k.k.w. na decyzje organów wykonujących orzeczenia (zagadnienia wybrane)

Autor: Szymon Tarapata
Data publikacji: 25 stycznia 2019 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 3/2019

Autor dowodzi, że podstawy zaskarżenia skargi wnoszonej na podstawie art. 7 § 1 k.k.w. nie muszą ograniczać się tylko do zarzutu naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Za pomocą środka z art. 7 § 1 k.k.w. można kwestionować zarówno ustalenia faktyczne, jak i wysokość orzeczonej kary. Zarówno orzeczenie oparte na nieprawdziwych ustaleniach faktycznych, jak i wymierzające niewspółmierną karę dyscyplinarną, narusza przepisy prawa.

Czytaj dalej

Przedawnienie karalności w przypadku przestępstw kwalifikowanych kumulatywnie (na marginesie uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 września 2018 r., I KZP 7/18)

Autor: Maria Bernacka-Siemion
Data publikacji: 22 stycznia 2019 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 2/2019

Artykuł jest analizą instytucji przedawnienia przestępstw kwalifikowanych kumulatywnie (art. 11 § 2 k.k.), na marginesie uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 20 września 2018 r., I KZP 7/18. Podejmuje kwestie zasadności opierania się w tym zakresie na podstawie wynikającej z art. 11 § 3 k.k. (kara najsurowsza grożąca za przestępstwo na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów ustawy). Odnosi się również do sytuacji nadzwyczajnych: gdy ustawodawca określa na zasadzie lex specialis okoliczności wpływające na przedłużenie okresu przedawnienia karalności przestępstwa (art. 101 § 4 pkt. 1 i 2 k.k. - określone przestępstwa popełnione na szkodę małoletniego) lub gdy wyłącza przedawnienie (art. 105 § 1 i § 2 k.k.). Analizie poddana została też sytuacja, gdy podstawą zbiegu przepisów ustawy będą znamiona typów przestępstw, co do których ustawodawca przewidział różne tryby ścigania, tj. w wypadku braku skargi oskarżyciela prywatnego lub braku wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej (przesłanki ujemne dotyczące prowadzenia postępowania określone w art. 17 § 1 pkt. 9 i 10 k.p.k.).

Czytaj dalej

Zezwolenie na czasowe opuszczenie szpitala psychiatrycznego przez osobę detencjonowaną (wybrane zagadnienia dogmatyczne)

Autor: Szymon Tarapata
Data publikacji: 21 stycznia 2019 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 1/2019

W tekście zaprezentowano analizę opisanych w art. 204d k.k.w. prawnomaterialnych przesłanek udzielenia detencjonowanemu zezwolenia na tymczasowe opuszczenie zakładu psychiatrycznego. Kryteria te zostały podzielone na pozytywne i negatywne. Przedstawione w tekście rozważania pozwoliły wykazać, że przesłanki udzielenia zezwolenia na opuszczenie zakładu psychiatrycznego przez osobę detencjonowaną są bardzo szerokie. Wykazano też, iż aby można było stosować przesłanki negatywne z art. 204d § 5 i 6 k.k.w., trzeba udowodnić, że detencjonowanemu można przypisać winę w zakresie tego, iż w terminie nie powrócił do zakładu karnego z poprzedniej przepustki, dopuścił się czynu zabronionego, zaatakował swe zdrowie lub życie.

Czytaj dalej

Domniemanie przestępnego pochodzenia mienia (jurydyczne ukształtowanie art. 45 § 2 k.k.)

Autor: Mateusz Korzeniak, Mateusz Szurman
Data publikacji: 26 września 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 16/2018

W opracowaniu autorzy poruszają kontrowersyjną kwestie związaną z wprowadzeniem do polskiego prawa karnego tzw. „przepadku rozszerzonego”. Ta nowa regulacja została oparta na szeregu domniemań, w tym domniemaniu przestępnego pochodzenia mienia, które znajdują zastosowanie w sytuacji skazania sprawcy za określone rodzaje przestępstw. W swoim założeniu ma zwiększyć skuteczność pozbawiania majątku sprawców poważnych przestępstw jednak już na pierwszy rzut oka te regulacje godzą w istotę tradycyjnie rozumianego procesu karnego, opartego zasadniczo na domniemaniu niewinności. W toku artykułu, oprócz analizy polskiego rozwiązania, autorzy prezentują perspektywę międzynarodową i konstytucyjną. Zakończenie zawiera własne postulaty autorów.

Czytaj dalej

Nadzwyczajne złagodzenie grzywny kumulatywnej

Autor: Kamil Siwek
Data publikacji: 5 września 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 15/2018

W opracowaniu podjęto problematykę spornego w orzecznictwie sądowym i literaturze prawniczej zagadnienia kary nadzwyczajnie złagodzonej za zbrodnie zagrożone sankcjami kumulatywnymi pozbawienia wolności i grzywny. Wątpliwości te doprowadziły do skierowania do Sądu Najwyższego w dniu 14 czerwca 2018 r. pytania prawnego (I KZP 8/18). Ustosunkowując się do poglądów wyrażanych w piśmiennictwie w opracowaniu wskazano, że art. 38 § 1 k.k. nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcie analizowanej kwestii. Tym samym zakwestionowano twierdzenie, że w poruszanej problematyce występują dwa porządki normatywne, tj. występujący do 1 lipca 2015 r. i po tej dacie. Zakwestionowano również twierdzenie, wedle którego sposób nadzwyczajnego złagodzenia kumulatywnie grożącej grzywny za zbrodnię jest kształtowany przez art. 60 § 7 k.k. Autor przyjmuje, że nadzwyczajne złagodzenie kary za zbrodnie zagrożone kumulatywnymi karami pozbawienia wolności i grzywny polega na wymierzeniu jedynie kary pozbawienia wolności poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, jednak nie niższej niż jedna trzecia tego zagrożenia.

Czytaj dalej

Kompetencje Ministra Sprawiedliwości w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych (rozważania na pograniczu procedury karnej i prawa administracyjnego)

Autor: Maciej Hadel
Data publikacji: 4 września 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 14/2018

Minister Sprawiedliwości posiada określone uprawnienia w sprawach karnych, które zawierają w sobie element międzynarodowy (dotyczą współpracy organów państw Unii Europejskiej). Dotyczą one m.in. inicjowania procedury przejęcia lub przekazania ścigania karnego osoby, co do której toczy się postępowanie karne, a także wyrażania zgody na ekstradycję obywatela polskiego do innego kraju. W przypadku przejęcia/przekazania ścigania minister musi przesądzić, czy podjęcie tego typu czynności będzie zgodne z „interesem wymiaru sprawiedliwości”, natomiast w przypadku wyrażenia zgody na ekstradycję brak jest tego typu ustawowego obwarowania decyzji ministra, stąd też może mieć ona charakter wyłącznie polityczny. Uprawnienia te mogą być analizowane również z perspektywy prawa administracyjnego; jakkolwiek w nauce przyjmuje się, że decyzje Ministra Sprawiedliwości w tym zakresie są niezaskarżalne, to jednak należy postawić tezę, że mogą one zostać zaskarżone do sądu administracyjnego, który mógłby dokonać kontroli ich legalności.

Czytaj dalej

Karnoprawne aspekty walut kryptograficznych (bitcoin jako przedmiot przestępstwa)

Autor: Jędrzej Liberacki
Data publikacji: 25 sierpnia 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 13/2018

Autor zwraca uwagę na kilka istotnych problemów związanych z prawnokarnymi aspektami kryptowalut. Dowodzi, że na gruncie prawa karnego bitcoin nie może zostać uznany za żadną formę pieniądza, ani też być uważany za prawny środek płatniczy, dokument czy instrument finansowy. Z całą pewnością może stanowić przedmiot przestępstw przeciwko ochronie informacji jako zapis na informatycznym nośniku danych lub dane informatyczne, a nawet informacja. Kryptowaluty takie jak bitcoin mogą ponadto odgrywać istotną rolę przy dekompletacji znamion czynu zabronionego, w którym występuje element korzyści majątkowej. Choć sam bitcoin nie jest prawem majątkowym i raczej nie jest również sam w sobie składnikiem mienia czy majątku, to całokształt korzystnej majątkowo sytuacji związanej z dysponowaniem bitcoinem może przesądzać o uznaniu jej za relewantną z perspektywy realizacji znamion przestępstw zawierających w swoim opisie, któreś z ww. pojęć. Tematem otwartym jest natomiast uznanie bitcoina za inny środek płatniczy (a tym samym za rzecz w rozumieniu kodeksu karnego).

Czytaj dalej

Wpływ zatarcia skazania na fakt popełnienia przestępstwa oraz fakt skazania

Autor: Daniel Kwiatkowski
Data publikacji: 21 sierpnia 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 12/2018

Artykuł ma na rozstrzygnięcie sporu odnoszącego się do podstawowych skutków zatarcia skazania, czyli wpływu tej instytucji na fakt skazania i fakt popełnienia przestępstwa. Powstałe rozbieżności są widoczne nie tylko w doktrynie, ale przede wszystkim w orzecznictwie i wydaje się, że nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Rozstrzygnięcie przedstawionego problemu ma na celu uporządkowanie dyskusji o zatarciu skazania jako instytucji prawa karnego materialnego.

Czytaj dalej

Newsletter