Wykorzystanie zwłok i szczątków ludzkich przez studentów do celów dydaktycznych a przestępstwo znieważenia zwłok z art. 262 § 1 k.k.

Autor: Jacek Barcik, Łukasz Pilarz
Data publikacji: 22 grudnia 2016 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 9/2016

Artykuł podejmuje problematykę znieważenia zwłok i szczątków ludzkich przez studentów medycyny w toku zajęć dydaktycznych. Badaniu podlegają znamiona czynu zabronionego z art. 262 § 1 k.k. pod kątem możliwego popełnienia tego przestępstwa przez studentów. Autorzy odwołują się do zasad analizy normatywnej oraz wskazują na okoliczności wyłączające odpowiedzialność karną studenta za znieważenie zwłok ludzkich.

Czytaj dalej

Życie i zdrowie dziecka poczętego jako przedmiot prawnokarnej ochrony (wybrane problemy wykładnicze w perspektywie najnowszych propozycji legislacyjnych)

Autor: Ewa Plebanek
Data publikacji: 20 grudnia 2016 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 8/2016

Artykuł zawiera dogmatyczną analizę norm prawa karnego odnoszących się do ochrony życia i zdrowia istoty ludzkiej w prenatalnym okresie rozwoju. Punktem wyjścia dla prowadzonych rozważań jest proponowana definicja „dziecka poczętego” zawarta w obywatelskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz Kodeksu karnego autorstwa Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej „Stop aborcji” (druk 784, Sejm VIII kadencji); definicja zarodka ludzkiego oraz zarodka ludzkiego zdolnego do prawidłowego rozwoju zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 28 i art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2016 o leczeniu niepłodności; projektowany art. 162a § 1 z projektu nowelizacji części szczególnej Kodeksu karnego autorstwa Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego z dnia 5 listopada 2013 r., przewidujący odpowiedzialność karną za czyny skierowane przeciwko życiu i zdrowiu człowieka w odniesieniu do czynów skierowanych przeciwko życiu i zdrowiu dziecka poczętego zdolnego do samodzielnego życia poza organizmem matki, a także ujęcie znamion czynności wykonawczej typów czynów zabronionych odnoszących się do ataków na życie i zdrowie istoty ludzkiej „w okresie prenatalnym” w wymienionych powyżej aktach normatywnych i ich projektach. Uwagi de lege ferenda i analizę przedstawionych rozwiązań poprowadzono z perspektywy ogólniejszych zasad prawa karnego i wskazań prawidłowej techniki legislacyjnej, zwracając przy tym uwagę na kwestie mogące budzić wątpliwości interpretacyjne. Celem niniejszego artykułu jest spojrzenie na aktualny stan prawny oraz propozycje jego zmiany w aspekcie dogmatycznym, z pominięciem aspektu kryminologicznego i aksjologicznego oraz sformułowanie na tej podstawie postulatów de lege ferenda.

Czytaj dalej

Instytucja usiłowania, czynnego żalu oraz dobrowolnego odstąpienia od popełnienia przestępstwa w prawie karnym Ukrainy

Autor: Aleksander Wróbel
Data publikacji: 28 września 2016
Pozycja w wydaniu internetowym: 7/2016

W artykule omówiono instytucje usiłowania, dobrowolnego odstąpienia od popełnienia przestępstwa oraz czynnego żalu w ukraińskim prawie karnym. Poddano analizie rozwój wskazanych instytucji w kodeksach karnych obowiązujących na terenie dzisiejszej Ukrainy od lat 60. XX wieku. Ukraińskie prawo karne wyróżnia się od rozwiązań przyjętych w innych kodeksach karnych byłych państw radzieckich. Pierwszą odmiennością jest zdefiniowanie przestępstwa niezakończonego w ukraińskim Kodeksie karnym. Kolejną nowością jest instytucja czynnego żalu, która wspólnie z dobrowolnym odstąpieniem od popełnienia przestępstwa uzupełnia instytucję usiłowania.

Czytaj dalej

Prezydencki projekt nowelizacji Kodeksu karnego i ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich (kilka uwag krytycznych)

Autor: Agnieszka Barczak-Oplustil
Data publikacji: 12 września 2016
Pozycja w wydaniu internetowym: 6/2016

Autorka przedstawia kilka krytycznych uwag do prezydenckiego projektu nowelizacji Kodeksu karnego oraz ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, który ukazał się 5 września 2016 r. Celem projektu jest zwiększenie ochrony osób małoletnich poniżej 15 roku życia oraz osób nieporadnych ze względu na swój stan psychiczny lub fizyczny. W projekcie proponuje się m.in. uzupełnienie art. 156 k.k. o nowe typy kwalifikowane, podwyższenie granic ustawowego zagrożenia karą za spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu oraz zaostrzenie sankcji za wybrane przestępstwa, których pokrzywdzonym jest małoletni do lat 15 lub osoba nieporadna. W artykule krytycznie odniesiono się do uzasadnienia projektowanych zmian, między innymi w zakresie zwiększenia ustawowych zagrożeń karą oraz skutków projektowanej nowelizacji w obszarze innych instytucji części ogólnej Kodeksu karnego. W artykule wskazano, że w omawianym projekcie nie przewidziano nowelizacji art. 10 § 2 k.k., co doprowadzi do niespójności uregulowań Kodeksu karnego; zauważono również, że nowelizacja art. 53 § 2 k.k. nie spełni zakładanych przez projektodawcę celów, ponieważ z faktu, że sąd musi uwzględnić przy wymierzaniu kary fakt popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego nie wynika, że wiek pokrzywdzonego automatycznie musi podwyższyć wysokość wymierzanej kary. Wątpliwości budzi również rozszerzenie katalogu przestępstw objętych prawnym obowiązkiem denuncjacji przy stosunkowo krótkim vacatio legis projektowanej ustawy, co może doprowadzić do częstego odwoływania się sprawców do instytucji usprawiedliwionego błędu co do bezprawności czynu.

Czytaj dalej

Usiłowanie w systemie prawa karnego Federacji Rosyjskiej

Autor: Aleksander Wróbel
Data publikacji: 12 września 2016
Pozycja w wydaniu internetowym: 5/2016

Artykuł traktuje o instytucji usiłowania w rosyjskim systemie prawa karnego. Omawia rozwój instytucji od XIX wieku do współczesności. Analizie poddano zarówno literaturę przedmiotu, jak i orzecznictwo sądów rosyjskich. Rosyjskie prawo karne w zakresie usiłowania boryka się z dyskusją na temat potrzeby odejścia od pojęcia stadialności i przejścia do pojęcia przestępstwa niezakończonego. Przy nowym podejściu akcentuje się, że usiłowanie nie jest etapem popełnienia przestępstwa, lecz osobnym przestępstwem.

Czytaj dalej

Projektowany artykuł 55a ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej (analiza krytyczna)

Autor: Jan Kluza
Data publikacji: 1 września 2016
Pozycja w wydaniu internetowym: 4/2016

W artykule został poddany analizie krytycznej projekt nowelizacji ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej, na mocy której proponuje się wprowadzenie nowego typu czynu zabronionego zakazującego przypisywanie odpowiedzialności Rzeczypospolitej Polskiej za nazistowskie zbrodnie z czasów II wojny światowej. Jest to kolejna próba penalizacji posługiwania się w dyskusji publicznej określeniem „polskie obozy śmierci”. Przepis art. 55a ustawy o IPN ma otrzymać brzmienie: „1. Kto publicznie i wbrew faktom przypisuje Narodowi Polskiemu lub Państwu Polskiemu odpowiedzialność lub współodpowiedzialność za popełnione przez III Rzeszą Niemiecką zbrodnie nazistowskie określone w art. 6 Karty Międzynarodowego Trybunału Wojskowego załączonej do porozumienia londyńskiego z dnia 8 sierpnia 1945 r. lub za inne przestępstwa stanowiące zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości lub zbrodnie wojenne lub w inny sposób rażąco pomniejsza odpowiedzialność rzeczywistych sprawców tych zbrodni, podlega karze grzywny lub karze pozbawienia wolności do lat 3. Wyrok podawany jest do publicznej wiadomości. 2. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa nieumyślnie, podlega karze grzywny lub karze ograniczenia wolności. 3. Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego określonego w ust. 1 i 2, jeżeli dopuścił się tego czynu w ramach działalności artystycznej lub naukowej”. Analiza projektu prowadzi do wniosku, iż jest on przejawem populizmu penalnego, a konstrukcja proponowanego art. 55a ustawy o IPN obarczona jest wieloma wadami.

Czytaj dalej

Zakaz korzystania z serwisów społecznościowych. Propozycja wprowadzenia nowego środka karnego

Autor: Kamil Mamak
Data publikacji: 22 lipca 2016
Pozycja w wydaniu internetowym: 3/2016

Artykuł zawiera propozycję wprowadzenia nowego środka karnego, zakazującego korzystania z serwisów społecznościowych takich jak np. Facebook czy Instagram. Zwiększa się liczba przestępstw popełnianych za pośrednictwem sieci społecznościowych. Tradycyjne środki reakcji karnej mogą nie realizować swoich celów w wypadkach czynów popełnianych w Internecie. Zdaniem autora, stosowny przepis mógłby otrzymać brzmienie: „Zakaz korzystania z internetowego serwisu społecznościowego obejmuje zakaz rejestrowania się, logowania oraz publikowania treści na wskazanym przez sąd serwisie”. Autor wskazuje na potrzebę wprowadzenia do Kodeksu karnego nowego środka karnego i omawia możliwe problemy związane z jego wprowadzeniem. Zaprezentowana propozycja stanowić powinna punkt wyjścia dla dyskusji nad potrzebą uwzględniania zmiany codziennych przyzwyczajeń społeczeństwa w katalogu ustawowych sposobów reakcji karnej.

Czytaj dalej

Zakres przedmiotowy prawa łaski z art. 139 Konstytucji (o niedopuszczalności stosowania abolicji indywidualnej)

Autorzy: Adrian Duda, Agnieszka Wąglorz
Data publikacji: 9 marca 2016
Pozycja w wydaniu internetowym: 2/2016

Artykuł porusza tematykę prezydenckiego prawa łaski. Autorzy rozważają, czy treścią prawa łaski jest kompetencja do zastosowania abolicji indywidualnej. W celu odpowiedzi na to pytanie, zostaje przeprowadzona wykładnia art. 139 Konstytucji RP. Najwięcej uwagi poświęcono wykładni systemowej, w szczególności zgodności normy zezwalającej na wydanie aktu abolicji indywidualnej z innymi przepisami Konstytucji. Autorzy dochodzą do konkluzji, iż aktu abolicji indywidualnej nie dałoby się pogodzić z zasadą trójpodziału władzy, prawem do sądu oraz domniemaniem niewinności. Z tego powodu, mimo niejednoznacznego brzmienia przepisu, autorzy odrzucają możliwość wydania postanowienia sprowadzającego się do aktu abolicji indywidualnej.

Czytaj dalej

Artykuł 191 § 1a k.k. (analiza krytyczna ze szczególnym uwzględnieniem znamienia „zajmowany lokal”)

Autor: Marek Jakubiec
Data publikacji: 3 marca 2016
Pozycja w wydaniu internetowym: 1/2016

Artykuł dotyczy interpretacji znamion nowego typu czynu zabronionego, opisanego art. 191 § 1a Kodeksu karnego, który wszedł w życie 7 stycznia 2016 r. W pierwszej kolejności zwrócono uwagę na brak określenia charakteru korzystania z lokalu, przez co, zgodnie z literalną i systemową wykładnią przepisu, ochronę prawnokarną uzyskują również osoby zajmujące lokal niezgodnie z prawem. Zwrócono uwagę na niedoskonały sposób językowej ekspresji woli ustawodawcy. Wskazano również na kontrowersyjne rozszerzenie penalizacji, poprzez użycie w treści przepisu alternatywy: „uporczywie lub w sposób istotnie utrudniający”. Noweli zarzucić można także jej nieskuteczność względem eksmisji bez wyroku sądowego, gdy odpada przesłanka „zajmowania lokalu” – w sytuacji faktycznie skutecznego pozbawienia posiadania lokalu regulacja ta nie będzie mogła znaleźć zastosowania.

Czytaj dalej

Znamiona przedmiotowe i podmiotowe przepisów penalizujących złożenie fałszywego oświadczenia majątkowego przez osobę pełniącą funkcję publiczną (wykładnia art. 233 § 6 k.k. w zw. z art. 233 § 1 k.k. oraz art. 14 ustawy antykorupcyjnej)

Autor: Marek Sławiński
Data publikacji: 30 września 2015
Pozycja w wydaniu internetowym: 8/2015

Przedmiotem opracowania jest analiza znamion przedmiotowych i podmiotowych dwóch typów czynu zabronionego: art. 233 § 6 k.k. w zw. z art. 233 § 1 k.k. oraz art. 14 ustawy antykorupcyjnej (ustawa z dn. 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne). Penalizacja przewidziana przez oba te przepisy odnosi się do przypadków nieprawidłowej realizacji obowiązku złożenia prawdziwego oświadczenia majątkowego, który ciąży na osobach pełniących funkcje publiczne. Pomimo tożsamości dobra chronionego przez oba przepisy i tożsamej funkcji, jaką spełniają, zostały one sformułowane w sposób odmienny. W artykule podjęto próbę wykładni znamion obu wskazanych typów czynu zabronionego, zwracając uwagę przede wszystkim na występujące w ich konstrukcji różnice. W konsekwencji przyjęto, że ze względu na kształt znamion przedmiotowych, art. 233 § 6 k.k. w zw. z art. 233 § 1 k.k. penalizuje szerszą kategorię zachowań niż art. 14 ustawy antykorupcyjnej.

Czytaj dalej

Newsletter

logo kipk white