Zeszyt 2/2018

Od redakcji

--- zeszyt w druku ---

W niniejszym zeszycie „Czasopisma Prawa Karnego i Nauk Penalnych” kontynuujemy dyskusję o uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2017 r. w sprawie znamion usiłowania nieudolnego (I KZP 16/16). Kompleksowe, doktrynalne i orzecznicze ujęcie zagadnienia przedstawia Daniel Kwiatkowski, wraz z syntetycznym, tabelarycznym zestawieniem kluczowych argumentów i wniosków. Z kolei Piotr Czapla, Natalia Ossolińska, Aneta Ostafin, Michał Rachalski i Grzegorz Surma przeprowadzają analizę krytyczną uchwały siedmiu sędziów, rozważając szereg szczegółowych wątpliwości związanych z kierunkiem rozstrzygnięcia omawianej kwestii przez najwyższą instancję sądową oraz rozwijając wybrane wątki związane z zagadnieniem dobrowolności czynnego żalu. Andrzej Lewna porusza problem obiektywizacji odpowiedzialności za lekkomyślność w prawie karnym Anglii i Walii. Zgoda dzierżyciela dobra prawnego na zachowanie ryzykowne jako okoliczność wpływająca na zakres odpowiedzialności karnej jest tematem obszernego studium Dominika Zająca. Problemem zobowiązania rektora uczelni wyższej do zawiadomienia o podejrzeniu popełniania plagiatu zajmuje się Jolanta Kajfasz. Publikujemy także opracowanie poświęcone odpowiedzialności karnej za nielegalne prowadzenie działalności bankowej autorstwa Łukasza Duśko i wykonywaniu kar w prawie wykroczeń Anny Podkówki, oraz uwagi krytyczne Aleksandry Nieprzeckiej w temacie porozumień procesowych w praktyce trybunałów ad hoc. Zachęcamy do publikowania w „Czasopiśmie Prawa Karnego i Nauk Penalnych” dogmatycznych analiz obowiązującego prawa, prac z pogranicza dogmatyki i filozofii prawa karnego, artykułów o praktycznych aspektach stosowania prawa materialnego i procesowego oraz glos do interesujących orzeczeń sądowych.

 

  • Daniel Kwiatkowski - Brak przedmiotu nadającego się do popełnienia na nim czynu zabronionego jako znamię usiłowania nieudolnego (ujęcie doktrynalne i orzecznicze)

usiłowanie, usiłowanie nieudolne, zamiar, czyn zabroniony, czynny żal, Sąd Najwyższy

Artykuł ma na celu zebranie, uporządkowanie i przeanalizowanie argumentów podnoszonych w sporze o wykładnię znamienia „brak przedmiotu nadającego się do popełnienia na nim czynu zabronionego”. W judykaturze wykształciły się dwa przeciwstawne stanowiska (obiektywne i subiektywne), skutkujące istotnymi rozbieżnościami w orzecznictwie, prowadzącymi nie tylko do zastosowania określonej kwalifikacji prawnej czynu, ale przede wszystkim do przypisania odpowiedzialności karnej za popełnienie przestępstwa.

  • Piotr Czapla, Natalia Ossolińska, Aneta Ostafin, Michał Rachalski, Grzegorz Surma - Z problematyki usiłowania nieudolnego i dobrowolności czynnego żalu (analiza krytyczna uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2017 r., I KZP 16/16)

usiłowanie, usiłowanie nieudolne, zamiar, czyn zabroniony, czynny żal, Sąd Najwyższy

W artykule omówiono przyjęty przez Sąd Najwyższy w uchwale I KZP 16/16 sposób interpretacji „przedmiotu nadającego się do popełnienia na nim przestępstwa”, będącego jednym ze znamion usiłowania nieudolnego. Autorzy wskazują na nieścisłości w argumentacji Sądu Najwyższego, które polegają na przyjęciu obiektywnego rozumienia powyższego pojęcia, uzupełnionego o pewne komponenty subiektywne. W dalszej części artykułu dokonano krytycznej analizy przyjętej przez Sąd Najwyższy koncepcji, w oparciu o zakres zastosowania instytucji czynnego żalu, skupiając się przede wszystkim na przesłance dobrowolności odstąpienia.

  • Andrzej Lewna - Obiektywizacja odpowiedzialności za lekkomyślność w prawie karnym Anglii i Walii (spojrzenie komparatystyczne)

lekkomyślność, mens rea, obiektywizm, subiektywizm, strona podmiotowa, wina

Celem artykułu jest przedstawienie strukturalnej analizy odmiennych ujęć lekkomyślności, jakie historycznie wykształciły się w prawie karnym materialnym Anglii i Walii, oraz ich ocena z punktu widzenia realizacji zasady indywidualizacji odpowiedzialności, przy uwzględnieniu aspektu prawnoporównawczego do regulacji przyjętej obecnie w polskim Kodeksie karnym. W pracy zestawiono dwie angielskie definicje lekkomyślności wypracowane w toku rozwoju prawa precedensowego. Sygnalizowane problemy interpretacyjne wynikające z obiektywizacji pojęcia lekkomyślności zostają przeniesione na grunt polskiej regulacji, w odniesieniu do dyskusji na temat właściwej pozycji „reguł ostrożności” w strukturze odpowiedzialności za nieumyślność w ujęciu Kodeksu karnego z 1997 r. Jak podniesiono, wyeksponowanie przez polskiego ustawodawcę owych reguł na gruncie przepisu art. 9 § 2 k.k. jest rozwiązaniem niepożądanym, potencjalnie prowadzącym do podobnych pułapek nadmiernej obiektywizacji odpowiedzialności karnej, jakie w dwóch ostatnich dziesięcioleciach XX wieku stały się udziałem praktyki angielskiej w stosunku do pojęcia lekkomyślności.

  • Dominik Zając - Zgoda dzierżyciela dobra prawnego na zachowanie ryzykowne jako okoliczność wpływająca na zakres odpowiedzialności karnej

zgoda na naruszenie dobra, świadoma zgoda, dobrowolna zgoda

W artykule sformułowano tezę, że pod pewnymi warunkami zgoda dzierżyciela dobra może w istotny sposób wpływać na zakres odpowiedzialności karnej sprawcy. W zależności od rodzaju dobra prawnego, charakteru ataku, ale także stopnia świadomości osoby wyrażającej zgodę możliwe będzie zupełne wyłączenie odpowiedzialności karnej bądź ograniczenie zakresu stosowanej represji karnej.

  • Jolanta Kajfasz - Rektor jako osoba zobowiązana do zawiadomienia o podejrzeniu popełniania plagiatu (rozważania na gruncie odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów)

rektor, student, odpowiedzialność dyscyplinarna, plagiat

Za popełnienie plagiatu student może ponieść odpowiedzialność nie tylko karną, lecz również dyscyplinarną. Prawo o szkolnictwie wyższym wprowadziło w tym zakresie obowiązek rektora zawiadomienia organów ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa, jakim jest plagiat. W praktyce jednak plagiat rozumiany jest o wiele szerzej niż na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Dlatego też ustawodawca – poprzez wprowadzenie obowiązku, o którym mowa w art. 214 § 6 p.s.w – nałożył na rektora obowiązki niespełniające wymogów proporcjonalności w stosunku do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego.

  • Łukasz Duśko - Odpowiedzialność karna za nielegalne prowadzenie działalności bankowej

Prawo bankowe, nielegalne prowadzenie działalności bankowej, klauzula normatywna, zbieg przepisów ustawy, sankcja karna

Artykuł dotyczy wykładni znamion przedmiotowych i podmiotowych typu czynu zabronionego opisanego w art. 171 ust. 1 ustawy Prawo bankowe. W doktrynie przedmiotowe przestępstwo określa się mianem nielegalnego prowadzenia działalności bankowej. W niniejszym opracowaniu podjęto próbę interpretacji znamion niniejszego przestępstwa ze szczególnym uwzględnieniem istniejących w orzecznictwie problemów interpretacyjnych (nie wyłączając kwestii zbiegu przepisów ustawy oraz sankcji karnych).

  • Anna Podkówka - Wykonywanie kar orzeczonych w sprawach o wykroczenia

wykroczenie, nagana, grzywna, kara ograniczenia wolności, areszt

Kodeks wykroczeń przewiduje cztery rodzaje kar: naganę, grzywnę, karę ograniczenia wolności i areszt. Zgodnie z zasadą równego traktowania sprawców przestępstw i kompleksowego ujęcia przepisów o wykonywaniu orzeczeń kary orzeczone w sprawach o wykroczenia wykonywane są co do zasady na podstawie przepisów Kodeksu karnego wykonawczego. Nierzadko wywołuje to wątpliwości, czy przepisy tego Kodeksu stosować wprost, czy odpowiednio, czy też na zasadzie lex specialis stosować autonomiczne przepisy Kodeksu wykroczeń. Kodeks karny wykonawczy zdaniem autorki nie uwzględnia w sposób należyty odmienności prawa o wykroczeniach, a w szczególności krótkiego okresu odbywania kar orzeczonych w sprawach o wykroczenia, co autorka stara się wykazać poprzez analizę stosownych przepisów Kodeksu wykroczeń, Kodeksu karnego i Kodeksu karnego wykonawczego oraz wskazanie przepisów mających zastosowanie na etapie wykonywania poszczególnych kar orzeczonych w sprawach o wykroczenia.

  • Aleksandra Nieprzecka - Porozumienia procesowe w praktyce trybunałów ad hoc (uwagi krytyczne)

przyznanie do winy, porozumienia procesowe, plea bargaining, Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii, Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy

Celem artykułu jest krytyczne spojrzenie na funkcjonowanie porozumień procesowych (plea agreements) w postępowaniach przed Międzynarodowymi Trybunałami Karnymi dla byłej Jugosławii oraz dla Rwandy. Rozważania dotyczące postanowień plea agreements przedłożonych trybunałom: jugosłowiańskiemu i rwandyjskiemu zostały poprzedzone wprowadzeniem dotyczącym modeli plea bargaining w prawie amerykańskim oraz procedury w razie przyznania do winy przyjętej w Regułach Procesowych i Dowodowych obu Trybunałów.

 

Newsletter

logo kipk white